දකුණු අප්‍රිකානු බීටා ප්‍රභේදය එයි.. රට අරින්නේ නැතුව වහන්නම වෙයිද

632

සී.1.2 විද්‍යාඥයින්ගේ අවධානයට ලක්වී ඇත්තේ ජෙනෝමය තුළ ඩෙල්ටා වැනි ප්‍රභේද වලට සමාන විකෘති ඇති නිසාය. දකුණු අප්‍රිකාවේදී සොයාගත් නව කොවිඞ් ප්‍රභේදයක් ලොව පුරා මාතෘකා බවට පත් වී තිබේ. සඳුදා දකුණු අප්‍රිකාවේ ජාතික බෝවන රෝග පිළිබඳ ආයතනය ”සී .1.2 පෙළපත” පිළිබඳව අනතුරු ඇඟවීමක් කළ අතර එය රටේ සියලූම පළාත්වලදී අනාවරණය වූ නමුත් සාපේක්ෂව අඩු අනුපාතයකින් බව පැවසීය.

සී.1.2 ප්‍රථම වරට අනාවරණය වූයේ මැයි මාසයේදී බව අනතුරු ඇඟවීමේ නිවේදනයේ සඳහන් වන නමුත් දකුණු අප්‍රිකාවේ සහ ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වන ප්‍රමුඛතම ප්‍රභේදය ඩෙල්ටා ප්‍රභේදය පිළිබඳව ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද පූර්ව මුද්‍රිත, සමාලෝචනය නොකළ පත්‍රිකාවක සඳහන් වූයේ සී .1.2 ”එතැන් සිට දකුණු අප්‍රිකාවේ බොහෝ පළාත්වල සහ අප්‍රිකාව, යුරෝපය, ආසියාව සහ ඕෂනියාව දක්වා පැතිරී ඇති වෙනත් රටවල් හතකදී සොයාගෙන ඇති” බවයි. සී.1.2 පෙළපත විද්‍යාඥයින්ගේ අවධානයට යොමු වී ඇත්තේ එහි ජනගහනය අඩු අනුපාතයක් තිබියදීත්, ජෙනෝමය තුළම උනන්දුවක් දක්වන වර්ගවල සමාන විකෘති මෙන්ම ඩෙල්ටා ප්‍රභේදය මෙන්ම අමතර විකෘති ද ඇති නිසාය.

එසේනම් නව ප්‍රභේදය ගැන අප දන්නේ මොනවාද, අප කෙතරම් සැලකිලිමත් විය යුතුද? ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය එය උනන්දුවක් හෝ සැලකිල්ලක් දක්වන ප්‍රභේදයක් ලෙස ලැයිස්තුගත කර තිබේද? තවමත් නැත. බෝවන රෝග පිළිබඳ ජාතික ආයතනය සී.1.2 හි සංඛ්‍යාතය අඛණ්ඩව අධීක්ෂණය කරමින් එය හැසිරෙන ආකාරය පරීක්ෂා කරමින් සිටී. බෝවන රෝග සහ එන්නත් ප්‍රතිරෝධය කෙරෙහි එහි ඇති විකෘතිවල බලපෑම තක්සේරු කිරීමේ පරීක්ෂණ තවමත් සිදු වෙමින් පවතී. මේ දක්වා වෛරසය ”සැලකිලිමත් වීමේ ප්‍රභේදයක්” හෝ ”උනන්දුවක් දක්වන ප්‍රභේදයක්” ලෙස සුදුසුකම් ලැබීමට ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නිර්ණායක සපුරා නැත.

ඩෙල්ටා වැනි ප්‍රභේද නම් සම්ප්‍රේෂණය වීමේ හැකියාව වැඩි කිරීම, සායනික රෝගවල වෛරස්භාවය හෝ වෙනස් වීම සහ මහජන සෞඛ්‍ය හා සමාජීය පියවරවල ඵලදායීතාවය අඩු වීමයි. මෙම ප්‍රභේද නම් පොකුරු කිහිපයක් තුළ ප්‍රජා සම්ප්‍රේෂණය ඇතිකරන බව පෙන්වන ඒවා වන අත රටවල් ගණනාවකම අනාවරණය වී ඇති නමුත් ඒවා ඩෙල්ටා වැනි ප්‍රභේදන වෛරස් මෙන් සම්ප්‍රේෂණය වන බව තවමත් ඔප්පු වී නොමැත.

එසේ නම් අනතුරු ඇඟවීමක් කළේ ඇයි දැයි විමසමු. සිඞ්නි විශ්වවිද්‍යාලයේ මධ්‍යම සායනික පාසල සමඟ වෛරස් විද්‍යා සහ ප්‍රතිශක්ති විද්‍යාව සහ බෝවන රෝග පිළිබඳ කථිකාචාර්ය ආචාර්ය මේගන් ස්ටේන් පැවසුවේ සී.1.2 හි අඩංගු විශේෂිත විකෘතිතා එයට හේතුව බවයි. ”උනන්දුවක් හෝ සැලකිල්ලක් දැක්වීමේ ප්‍රභේදයක් බවට පත්වී ඇති අනෙකුත් ප්‍රභේදවල අප දකින ප්‍රධාන විකෘති කිහිපයක් එහි අඩංගු වේ” යනුවෙන් ස්ටේන් පැවසීය. ‘‘එම විශේෂිත විකෘති කිරීම් දකින ඕනෑම අවස්ථාවක, ප්‍රභේදය කුමක් කරයිද යන්න පිළිබඳව විමසිල්ලෙන් සිටීමට අපි කැමතියි. මෙම විකෘති මඟින් ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරය මඟ හැරෙනවාද නැත්නම් වේගයෙන් සම්ප්‍රේෂණය වේද යන්න වැනි දේ කෙරෙහි බලපෑම් කළ හැකිය. වෛරසය ඇත්ත වශයෙන්ම සවිබලදැයි බැලීමට විද්‍යාඥයින් රසායනාගාර පරීක්ෂණ සිදු කිරීමට යම් කාලයක් ගත වන බව ඇය පැවසුවාය.

”එහි ප්‍රධාන විකෘති කිහිපයක් ඇති බව අපට පැවසිය හැකි නමුත් වෙනත් ප්‍රභේදවලට වඩාත් බෝවන රෝගවලට තුඩු දී ඇති අතර, බොහෝ විට අපට සොයාගත හැක්කේ එකමුතුව සහයෝගීතාවයෙන් ක්‍රියා කරන විකෘති වර්ග සමස්තයක් ලෙස වෛරසයක් හෝ දුර්වල වෛරසයක් දක්වා යා හැකි බවයි.

රසායනාගාරයේ මේ සියලූ අධ්‍යයනයන් සඳහා සෑහෙන කාලයක් ගත වේ. කළ යුතු වැඩ රාශියක් තිබේ. ” මෙම ප්‍රභේදය වියැකී යාමට අවස්ථාවක් තිබේද ඔව්. කොවිඞ් -19 ප්‍රභේද නිතරම මතු වන අතර ඒවායින් බොහොමයක් සැබෑ ගැටලූවක් වීමට පෙර අතුරුදහන් වේ. බොහෝ වෛරස් ප්‍රභේද ඉතා ඉක්මනින් පැතිරෙනසුලූය. ප්‍රධාන වශයෙන් විකෘති වන්නේ වෙනස්කම්වලින් බේරී ඉදිරියට යන ඒවා වන අතර අතීතයේ ප්‍රභේදයන් වැඞීමට පටන් ගනී, එය අපි ඩෙල්ටා සමඟ දුටුවෙමු.

‘‘ක්‍.1.2 මේ අවධියේදී ඩෙල්ටාව පරාජය කිරීමට ඉතා හොඳ, ලස්සන හා වේගවත් විය යුතුයි” යනුවෙන් ස්ටේන් පැවසීය. මම හිතන්නේ තවමත් මෙය නැති විය හැකි මට්ටමක සිටින අතර, ව්‍යාප්තිය ඇත්තෙන්ම අඩුය. ”අපි මෙය බීටා ප්‍රභේදය සහ වෙනත් සැලකිලිමත් විය යුතු විකල්පයන් සමඟ දුටුවේ, ගැටලූවක් තිබිය හැකි යැයි පෙනෙන විට, ඒවා සම්ප්‍රේෂණය වූ හා හොඳින් ව්‍යාප්ත වූ ප්‍රදේශ පවා තිබුණි. නමුත් පසුව ඒවා කාලයත් සමඟම ග්‍රහණය කරගෙන නැති අතර වේගයෙන් සම්ප්‍රේෂණය කළ හැකි වෙනත් සැලකිලිමත් වීමේ ප්‍රභේදයන් විසින් ඒවා අභිබවා ගොස් ඇත. ඒ නිසා ඔවුන් අනිවාර්යයෙන්ම මිය යයි.

‘‘සී.1.2 සමඟ එය පහසුවෙන් සිදුවිය හැකිය. නව ප්‍රභේදයක් ගැන කතාකරන විට විද්‍යාඥයන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද? උදාහරණයක් ලෙස ඩෙල්ටාව භාවිතා කිරීමෙන් එයින් අදහස් වන්නේ එය වේගයෙන් ප්‍රතිවර්තනය වීමට සහ ෙසෙල තුළට වඩාත් කාරයක්ෂමව ලබා ගැනීමට ඉඩ සලසන විකෘති කිහිපයක් ලබා ඇති බවයි. අපි එය හඳුන්වන්නේ බැඳීම ලෙසය; වෛරස් අංශු ෙසෙල තුළට ඇතුළු වීමට ඉඩ සලසන ධාරක ෙසෙල ප්‍රතිග්‍රාහක අල්ලා ගැනීමට හා සම්බන්ධ කිරීමට එයට ඇති හැකියාව, ස්ටයින් පැවසීය. ‘‘සෛල ග්‍රහණය කර ගැනීමට හා ඇතුළට ගොස් ආසාදනයක් ආරම්භ කිරීම. එවිට එය තරමක් වේගයෙන් ප්‍රතිවර්තනය වන බවක් පෙනේ, එබැවින් එය කෙටි කාලයක් තුළ වෛරස් අංශු වැඩි කරයි.

සී.1.2ට එරෙහිව එන්නත් ඵලදායී වේදැයි විමසමු.‘‘එහි ඇති සමහර විකෘති කිරීම් මත පදනම්ව අපට අනුමාන කළ හැකිය, එය බීටා මෙන්ම ඩෙල්ටා වැනි වෙනත් ප්‍රභේදයන් තුළ අප දැක ඇති දේ හා සමාන ය’’ යනුවෙන් ස්ටේන් පැවසීය. ”ඒ නිසා අපි සිතන්නේ, සමහර විට, එය මුතුන්මිත්තන්ගේ වික්‍රියාවලට එරෙහිව උදාසීන නොකරනු ඇති බවයි. නමුත් අපි එම අත්හදා බැලීම් සිදු කරනතුරු එය සැබැවින්ම සමපේක්ෂණයකි. දරුණු ආසාදනයන් වළක්වා ගැනීම සහ රෝහල් ගතවීම සහ ප්‍රභේදයන්ගෙන් සිදුවන මරණ වැළැක්වීම සඳහා මෙතෙක් එන්නත ලබා දී ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබෙන බව අපි මතක තබා ගත යුතුය. එය වළක්වා ගැනීමට ඔවුන් ඇත්තෙන්ම දක්ෂයි.

‘‘කෙසේ වෙතත්, එහි ඇති අනෙකුත් ප්‍රභේද ගැන විමසිල්ලෙන් සිටීම සහ ඒවා සිදු වන්නේ කෙසේදැයි බැලීම වැදගත් ය.” දකුණු අප්‍රිකාවේ බෝවන රෝග පිළිබඳ ජාතික ආයතනය මෙසේ පැවසීය: ”මෙම පරම්පරාවේ වෛරසය අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අපි වැඩි වැඩියෙන් දත්ත රැස් කරන අතරම එහි බලපෑම් ගැන අපි ප්‍රවේශම් වෙමු.’’ මෙම ප්‍රභේදයේ ඇති විකෘතිතා පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය මත පදනම්ව, ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරයන් වශයෙන් මඟ හැරීමට එයට හැකි වේ යැයි අපි සැක කරන නමුත්, එසේ තිබියදීත්, එන්නත් මඟින් රෝහල් ගතවීම සහ මරණයට එරෙහිව ඉහළ ආරක්ෂාවක් ලබා දෙනු ඇතැයි දකුණු අප්‍රිකාවේ බෝවන රෝග පිළිබඳ ජාතික ආයතනය පැවසීය.

මේ අතර බීටා ප්‍රභේදය ද තවමත් අමතක කළ නොහැක. බීටා ප්‍රභේදය යනු කුමක්ද? 501’V2 හෝ බී.1.351 ලෙසද හැඳින්වෙන බීටා හි විශේෂඥයින් අධ්‍යයනය කරන සැලකිය යුතු ජානමය වෙනස්කම් ඇත. එය මුලින්ම හඳුනාගනු ලැබුවේ දකුණු අප්‍රිකාවේ ය. කොවිඞ් -19 වෛරසය ඇතුළු සියලූම වෛරස් නිරන්තරයෙන් නව සංස්කරණවලට හෝ ප්‍රභේදවලට විකෘති වේ.

මෙම කුඩා ජානමය වෙනස්කම් සිදුවන්නේ වෛරසය ව්‍යාප්ත වීමට හා වර්ධනය වීමට නව පිටපත් සෑදීමෙනි. මේවායින් බොහොමයක් ප්‍රමාණවත් නොවන අතර සමහරක් වෛරසයේ පැවැත්මට පවා හානිකර විය හැකි නමුත් සමහර ප්‍රභේද මඟින් වෛරසය වඩාත් බෝවන හෝ සත්කාරකයට තර්ජනය කළ හැකිය. මෙම කොවිඞ් ප්‍රභේද කෙතරම් කනස්සල්ලට පත් වේද? එය වඩාත් භයානකද? බීටා විසින් සිදුකර ඇති සමහර වෙනස්කම්වලට වෛරසයේ ස්පයික් ප්‍රෝටීන් ඇතුළත්වේ. එය මිනිස් ෙසෙල තුළට වෛරසය ඇතුළු වන කොටසය. එන්නත් සැලසුම් කර ඇත්තේ ද සුළු වශයෙන් වන අතර ඒ නිසාම විශේෂඥයන් මෙම විශේෂිත විකෘති කිරීම් ගැන සැලකිලිමත් වේ.

ඩෙල්ටා සහ ඇල්ෆා වැනි කොරෝනා වෛරසයේ වෙනත් ප්‍රභේද කිහිපයක් සමඟ බීටා ‘‘සැලකිලිමත් වීමේ ප්‍රභේද” ලෙස නම් කර ඇත. ප්‍රවීණයන්ට ඉතා සමීපව නිරීක්ෂණය කිරීමට අවශ්‍ය මේවාට කනස්සල්ලට හේතු වන වෙනස්කම් කිහිපයක් තිබේ. බීටා N501Y නමින් හැඳින්වෙන විකෘතියක් ගෙන යන අතර එමඟින් එය බෝවන හෝ පහසුවෙන් ව්‍යාප්ත විය හැකි බව පෙනේ.

ඊ 484 කේ නමින් හැඳින්වෙන තවත් විකෘතියක් මඟින් වෛරසය පුද්ගලයෙකුගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය බිඳදැමීමට සහ එන්නත්වල ක්‍රියාකාරිත්වයට බලපායි. දකුණු අප්‍රිකානු ප්‍රභේදය අතිමහත් බහුතරයකට වඩාත් බරපතළ රෝගාබාධ ඇති කරන බවට සාක්ෂි නොමැත. මුල් පිටපත මෙන්ම, අවදානම තවමත් ඉහළ මට්ටමක පවතින්නේ වැඩිහිටියන්ට සහ සැලකිය යුතු තත්ත්ව පවතින සෞඛ්‍ය තත්වයන් ඇති අයට ය.

එන්නත් කෙතරම් හොඳද? එන්නත් සැලසුම් කර ඇත්තේ නව ප්‍රභේදවලට වඩා මුල් කොවිඞ් වලටය. බීටා ආසාදන නැවැත්වීමේදී ඒවා අඩු ඵලදායී බවට සාක්ෂි කිහිපයක් තිබේ. නමුත් ප්‍රවීණයන් පවසන්නේ දැඩි අසනීප නැවැත්වීම සඳහා තවමත් කටයුතු කළ යුතු බවයි.

දකුණු අප්‍රිකාවේ නොවවාක්ස්, ජැන්සන් සහ ඔක්ස්ෆර්ඞ්/ඇස්ට්‍රාසෙනෙකා එන්නත්වල අත්හදා බැලීම් වලින් පෙනී යන්නේ මෙම ප්‍රභේදයට යම් ප්‍රතිශක්තියක් ගොඩනගා ගත හැකි බවයි. දකුණු අප්‍රිකාවේ ද සිදුකළ තවත් අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ ඇස්ට්‍රාසෙනිකා එන්නත මෘදු හා මධ්‍යස්ථ බීටා ආසාදනයට එරෙහිව 10%ක් පමණක් ඵලදායී වන බවයි. ඊශ්‍රායලයේ දත්ත අධ්‍යයනය – තවමත් සමාලෝචනය කර නැත. ෆයිසර්/බයෝඑන්ටෙක් එන්නත ලබා ගත් සමහර අය තවමත් බීටා ගොදුරු කර ගත් බව සොයාගෙන ඇත.

මොඩර්නාහි රසායනාගාර ප්‍රතිඵලවලින් ඇඟවෙන්නේ ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරය එතරම් ශක්තිමත් හෝ දීර්ඝකාලීන නොවිය හැකි නමුත් එය දකුණු අප්‍රිකානු ප්‍රභේදයට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වන බවයි. මොඩර්නා භාවිතය පිළිබඳ දත්ත වලින් පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ බීටා මගින් ඇති කරන රෝග ලක්ෂණ කොවිඞ්වලට එරෙහිව මාත්‍රාවන් දෙකක් 96%කට වඩා ඵලදායී බවයි. ෆයිසර් දත්ත වලට අනුව, බීටාහි දරුණු අවස්ථා නැවැත්වීම සඳහා ප්‍රතිශක්තිකරණය 97%ක් සාර්ථක වේ

නරකම අවස්ථාවකදී වුවද, අවශ්‍ය නම් සති හෝ මාස කිහිපයකින් වඩා හොඳ ගැළපීමක් ලබා දීම සඳහා එන්නත් ප්‍රතිනිර්මාණය කර සකස් කළ හැකිය. බීටාවලට එරෙහිව නිර්මාණය කරන ලද ඇස්ට්‍රාසෙනිකා එන්නතෙහි නව සංස්කරණ අත්හදා බැලීමක් එක්සත් රාජධානියේ ආරම්භ වී තිබේ. අනෙකුත් සමහර කොවිඞ් එන්නත් ද යාවත්කාලීන වෙමින් පවතී.

එය කෙතරම් දුරට ව්‍යාප්ත වී ඇත්ද?

බීටා ප්‍රභේදය ලොව පුරා රටවල් 50කට වැඩි ගණනක හඳුනාගෙන ඇත. මේ වන විට එක්සත් රාජධානියේ බීටා රෝගීන් 1000කට වඩා වාර්තා වී තිබේ. එය සියලූම කොවිඞ් රෝගීන්ගෙන් කුඩා කොටසකි. එක්සත් රාජධානියේ දක්නට ලැබෙන කොවිඞ් වලින් 99%කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් දැනට ඩෙල්ටා ලෙස හැඳින්වෙන තවත් ප්‍රභේදයකි. දකුණු අප්‍රිකාවේ බීටා රෝගීන් වැඩි සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී තිබේ. එය ප්‍රථමවරට එක්සත් රාජධානියේ හඳුනාගත් විට, පැතිරීම නැවැත්වීම සඳහා රජය සමහර ප්‍රදේශවල ප්‍රජාව තුළ ඉහළ යාමේ පරීක්ෂණයක් නිර්දේශ කළේය. එක්සත් රාජධානියේ සංචාරකයින්ට බීටා පැතිරීමේ අවස්ථාව මෙන්ම අනෙකුත් සැලකිලිමත් වීමේ ප්‍රභේද අවම කිරීම සඳහා විදේශ සංචාරක සීමා පැනවීමේ ක්‍රමයක් ද හඳුන්වා දී ඇත.

එක්සත් රාජධානියේ මුළුමනින්ම හිරවී සිටි වැඩිහිටියන් දැන් ආපසු එන විට නිරෝධායනය කිරීම අවශ්‍ය නොවුවද, ප්‍රංශයෙන් එංගලන්තයට සහ වේල්සයට ආපසු එන ද්විත්ව එන්නත්කරුවන්ට තවමත් දින 10ක් ස්වයං හුදෙකලා විය යුතුය. ඒවා බෝ නොවන බවට වගබලා ගැනීම සඳහා ඔවුන්ට ඡුක්‍ඍ පරීක්ෂණ දෙකක් ද සිදු කිරීමට සිදු වේ. එක්සත් රාජධානියේ විද්‍යාඥයින් වැඩිදුර ඉගෙනීම සඳහා බීටා ඇතුළු ප්‍රභේදයන් හඹායන අතර අනෙක් රටවලට ද ඒ සඳහා කළ හැකි පරිදි ජානමය අනුක්‍රමික උදව් ලබා දෙති.

වෛද්‍ය ජී.ජී චමල් සංජීව

ඉරිදා දිවයින